Duidelijk uitgelegd: Energiebesparingsplicht, informatieplicht, onderzoeksplicht, EED-auditplicht.

De energiebesparingsplicht geldt voor alle maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder. Deze terugverdientijd bepaalt u met een wettelijk vastgelegde methode en met wettelijk vastgelegde energieprijzen.

U kunt gebruik maken van de Erkende maatregelenlijst (EML). De Rijksoverheid heeft hiervoor al een doorrekening gemaakt van de meest gangbare maatregelen voor bedrijven en maatschappelijke instellingen, met meestal een terugverdientijd van 5 jaar of minder.

Maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder die geen energie besparen maar wel de CO₂-uitstoot verminderen, vallen ook onder de energiebesparingsplicht. Denk hierbij aan hernieuwbare energie opwekken en overstappen naar een energiedrager met een lagere CO₂-uitstoot.

Uitzonderingen

Qua maatregelen geldt een uitzondering voor de verbranding van (houtige) biomassa voor de productie van:

• elektriciteit, en
• laagwaardige warmte met een temperatuur tot 100 graden Celsius.

Dit met als doel om biogrondstoffen zo hoogwaardig mogelijk te gebruiken en laagwaardige toepassingen, zoals voor lage temperatuurwarmte, af te bouwen. Deze uitzondering is geen verbod op laagwaardige toepassingen, maar hiermee wordt voorkomen dat bedrijven en instellingen verplicht worden om deze toepassingen uit te voeren.

Een milieubelastende activiteit is een activiteit die slecht kan zijn voor het milieu. 

• Voor een locatie met een milieubelastende activiteit uit hoofdstuk 3 van het Bal bepaalt het Rijk de (milieu)regels. 
• Voor milieubelastende activiteiten die niet in hoofdstuk 3 van het Bal staan, bepaalt uw gemeente mogelijk (milieu)regels. Deze staan dan in het gemeentelijke Omgevingsplan.

Hoofdstuk 3 van het Bal heeft een aantal afdelingen. In afdeling 3.3 tot en met 3.11 staan milieubelastende activiteiten voor specifieke bedrijfstakken (activiteiten). Bijvoorbeeld voor datacenters, tankstations of de voedingsmiddelenindustrie.

In afdeling 3.2 staan bedrijfstakoverstijgende milieubelastende activiteiten. Specifiek voor energiebesparing staat in deze afdeling een milieubelastende activiteit voor bedrijfstakken die niet onder afdeling 3.3 tot en met 3.11 vallen. Hierdoor is de landelijke energiebesparingsplicht ook van toepassing op bedrijfstakken waarvoor normaal gesproken de gemeente de (milieu)regels bepaalt. Deze nieuwe milieubelastende activiteit heeft betrekking op de activiteiten in en om een gebouw op een locatie. Als er geen gebouw is, geldt de energiebesparingsplicht dus niet.

Een uitleg van de begrenzing van de locatie van deze nieuwe milieubelastende activiteit vindt u op de website van het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO). Worden er in één gebouw, of op de daarbij horende locatie, meerdere van deze activiteiten uitgevoerd? Kijk dan naar het energiegebruik per activiteit om te bepalen of de energiebesparingsplicht geldt voor de activiteitgebonden maatregelen. Voor de energiebesparingsplicht over de gebouwmaatregelen telt al het energiegebruik in het gebouw mee.

Heeft u vragen over bijvoorbeeld de begrenzing van uw milieubelastende activiteit? Neem dan contact op met uw omgevingsdienst. De lokale invulling van de wetgeving is de verantwoordelijkheid die bij die organisatie ligt. Wij doen hier geen uitspraken over.

De energiebesparingsplicht geldt niet voor gebouwen en activiteiten die alléén gebruikmaken van op de locatie opgewekte hernieuwbare energie. Ook als er wel een aansluiting is op het net om niet-gebruikte hernieuwbare energie door te leveren. 

Let op: als voor een andere energiedrager wél gebruikgemaakt wordt van een netaansluiting, is er wel een energiebesparingsplicht.

De energiebesparingsplicht geldt ook niet voor de volgende gebouwen:

• de gebruiksfuncties 'Woonfunctie' en 'Bouwwerk geen gebouw zijnde';
• een gebouw met een logiesfunctie dat minder dan 4 maanden per jaar wordt gebruikt en een verwacht energiegebruik heeft van minder dan 25% van het energiegebruik bij permanent gebruik;
• een alleenstaand gebouw met een gebruiksoppervlakte van minder dan 50 m²;
• een gebouw, dat door de overheid onteigend is en voor het doel van die onteigening zal worden gesloopt.

Valt uw gebouw in één van bovenstaande categorieën? Dan ligt het niet voor de hand om over deze gebouwmaatregelen nog een rapportage voor de informatieplicht in te dienen. Uw omgevingsdienst gaat hier over. Stem hierover daarom af moet uw omgevingsdienst.

Gebouw maximaal 2 jaar in gebruik

Heeft u een gebouw dat maximaal 2 jaar wordt gebruikt? Dan geldt er sinds de Omgevingswet ook geen energiebesparingsplicht voor uw gebouw. U moet wel een rapportage indienen voor de informatieplicht. Dit vanwege het gebruikte overgangsrecht voor de informatieplicht. In uw rapportage licht u dan toe waarom u de energiebesparende maatregelen niet (meer) gaat uitvoeren.

Gebouwen met een gedeeltelijke woonfunctie

Bij de Veelgestelde vragen vindt u meer informatie over gebouwen met een (gedeeltelijke) woonfunctie zoals appartementencomplexen, zorgwoningen en vakantieparken. 

Wie controleert de rapportages?

Het lokale bevoegde gezag is verantwoordelijk voor toezicht en handhaving van de energiebesparingsplicht, waaronder de informatie- en onderzoeksplicht. Voor de meeste bedrijven en instellingen is dat de gemeente. Voor locaties met een milieubelastende activiteit uit afdeling 3.3 van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal), de zogenaamde complexe bedrijven, is dat de provincie.

Er zijn 2 uitzonderingen.

1. Het bevoegd gezag voor mijnbouwlocaties is het ministerie van Klimaat en Groene Groei.
2. Het bevoegd gezag voor de meeste defensielocaties is het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Omgevingsdiensten hebben mandaat

Toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht, en de daarbij behorende informatie- en onderzoeksplicht, staat in het basistakenpakket van de omgevingsdiensten. Dit houdt in dat de gemeenten het mandaat voor toezicht en handhaving aan hun omgevingsdienst moeten geven. De omgevingsdiensten doen daarom voor vrijwel alle locaties de uitvoering van deze taken.

U dient uw onderzoeksplichtrapportage in via Mijn RVO. Uw omgevingsdienst en uw bevoegd gezag kunnen uw rapportage daar ophalen. De omgevingsdienst beoordeelt uw rapportage. Als uw rapportage niet voldoet, vraagt de omgevingsdienst u om de rapportage te verbeteren en aan te vullen.

Voor omgevingsdienst en bevoegd gezag: 

• Rapportage ophalen